19 november 2018

Impressie Waar is je publiek? tijdens IDFA

Impressie IDFA-Special NPO-fonds, vrijdag 16 november 2018, De Brakke Grond, Amsterdam

De Nederlandse documentaire heeft een rijke geschiedenis en is springlevend. Er worden veel mooie, betekenisvolle documentaires gemaakt. Maar hoe vinden kijkers en makers elkaar in een veranderend medialandschap? Dat is de centrale vraag van deze middag.

Eva Cleven (Het Klokhuis, FunX, 2Doc) presenteert het programma met bevlogen sprekers en een spannend palet aan onderwerpen. Voor deze IDFA-special van het NPO-fonds nodigde het fonds achtereenvolgens inspirerende makers uit die nieuwe platforms inzetten om het bereik van hun films en verhalen te vergroten, collega’s van NPO Start/+ en 2Doc.nl die inzicht geven in on demand en online kijkgedrag en twee makers van projecten in ontwikkeling die door het NPO-fonds zijn gesteund.

Hanneke Bouwsema van het NPO-fonds benadrukt het belang van een gezonde documentaire sector. In een tijd waarin het lineaire televisiekijken afneemt is het belangrijk om te onderzoeken op welke manieren de films hun publiek kunnen blijven bereiken. Niet alle elementen in de gepresenteerde voorbeelden passen binnen de huidige kaders van de Mediawet, en dus binnen de mogelijkheden van de NPO, maar dit is voor het fonds geen reden om deze inspirerende presentaties thuis te laten. Ontwikkeling gedijt bij proberen en enthousiasmerende voorbeelden. Het (opnieuw) vinden en aanspreken van bestaand en nieuw publiek is een zoektocht die makers, producenten, omroepen en fondsen gezamenlijk moeten aangaan.

Documentaires over sociaal maatschappelijke thema’s kunnen strategisch worden ingezet en daarmee een krachtig instrument zijn om impact te creëren, en op die manier mogelijk bijdragen aan verandering. In dit kader presenteert filmmaker Monique Nolte een nieuw online platform: Doclines. De missie van Doclines is onder andere om via social media communities te bouwen rondom documentaires. Een documentaire is daarbij geen los instrument of einddoel, maar de aanjager. Er worden diverse storytelling-vormen ontwikkeld, waarbij het thema vanuit verschillende invalshoeken wordt benaderd. Hiermee zijn specifieke doelgroepen te bereiken, waaronder niet-lineaire kijkers zoals jongeren. De toepassing van deze aanpak, die begon met haar 2Doc Het beste voor Kees (2014) over autisme, blijkt succesvol. Online distributie is een vak apart vertelt Sjef Pijnenburg van ODMedia. Hij laat zien hoe het bewaken van copyright en de ‘veiligheid’ en privacy van de personages, mits je daar op tijd over nadenkt en mee begint, tegenwoordig technisch heel goed uitvoerbaar is.

Artdirector Jorn Dost van reclamebureau Buutvrij schetst aanstekelijk dat documentaire- en reclamemakers meer gemeen hebben dan aanvankelijk vaak gedacht. Ze kunnen van elkaar leren. De kunst is om mensen te verleiden juist naar jouw platform te komen. Hoe creëer je een verhaal dat zichzelf doorvertelt? Sonja Loth van Social.Inc vertelt over de noodzaak van goede verhalen die kracht bijzetten en resoneren in de maatschappij.

De belangstelling voor en vertoning van documentaires online en on demand bij de NPO groeit. Mezen Dannawi laat zien hoe NPO Start op documentaires inzet, zoals nu tijdens IDFA. Een opvallend feit is dat kijkers in de zomer documentaires lijken ‘in te halen’.

Door goed te programmeren wil Dannawi met on demand-kanaal NPO Start kijkers in het nieuwe kijken bedienen: met wat zij, waar en wanneer dan ook, willen zien. Op dit moment kijken gemiddeld anderhalf miljoen kijkers per week on demand. Zij zijn relatief jong - iets meer vrouwen dan mannen - en kijken overwegend fictie, maar de aandacht voor documentaire series groeit.

Yaniv Wolf is projectleider van NPO 2Doc.nl, dat online context en verdieping biedt. Dit gebeurt middels het vervullen van een gidsfunctie, door interviews met makers en andere professionals, het bieden van een platform voor jonge makers en het ontsluiten van archief. Meer dan 60% van het publiek van 2doc.nl is jonger dan 35, de man-vrouw-verhouding is 50/50.

Het is nuttig om al in een vroeg stadium van projecten na te denken over welk publiek je met je film wilt bereiken. Twee projecten die een ontwikkelingsbijdrage van het NPO-fonds hebben ontvangen durven het aan op het podium hun projecten kort te presenteren. In De Ander (EO) van regisseur Sabine König en producent Nienke Korthof (Tangerine Tree) gaan een dader en een slachtoffer van een ernstig misdrijf met elkaar in gesprek, bijgestaan door een bemiddelaar. Een wolf wordt nooit uitgenodigd voor een feestje (KRO-NCRV) van regisseur Niek Koppen en producent Iris Lammertsma (Witfilm) gaat over de ingewikkelde verhouding van de mens met de natuur.

De deskundigen en het publiek van deze middag zien kansen en mogelijkheden online – in een besloten omgeving, on demand of middels diverse storylines via sociale media – om met deze projecten aan de slag te gaan. Een bedenking is echter op z’n plaats. Het blijft maatwerk; een film als De Ander  leent zich vanwege het precaire karakter van het onderwerp niet gemakkelijk voor een impactcampagne zoals bij de getoonde films van Monique Nolte. Er kan altijd gezocht worden naar een passende benadering om het publiek dat geïnteresseerd zal zijn in het thema van de film, te bereiken.

De conclusie is duidelijk. Het begint bij een goed verhaal. Of je een documentaire nu op tv vertoont, in de bioscoop of met spin-offs via online platforms, een project staat of valt met goede content. Documentaires staan daarin niet alleen. Van non-profitorganisaties tot commerciële partijen is men op zoek naar goede verhalen. Om het gewenste publiek te bereiken is het daarbij essentieel om je te realiseren dat elke doelgroep een eigen werkelijkheid, mediagebruik en taal kent en een daarbij passende benadering vraagt. Gespecialiseerde platforms kunnen daarbij helpen.